Is duiken veilig? Die vraag wordt ons met enige regelmaat gesteld. En hoewel het voor de hand ligt dit zonder meer te bevestigen, moeten we daar toch genuanceerd mee omgaan. Want wat is veilig in dit opzicht nu eenmaal?
Met wat je ook doet, er zijn altijd risico’s aan verbonden. Een partijtje bridge kan uitlopen op blauwe schenen, bij jeu‑de‑boules kan een stalen bal van een kilo op de voeten belanden. We hebben van de geschiedenis geleerd dat het zelfs mogelijk is dat een vliegtuig in de toren kan crashen waar je aan het werk bent. De vraag is dus niet of er risico’s zijn, die zijn er altijd. De vraag is of die ook uit zullen komen. Daarnaast gaat het om de consequenties, oftewel, de ernst of de impact van wat het risico met zich meebrengt.
Kans op gevaar
Het risico bestaat dus dat een vliegtuig op je hoofd belandt. Maar de kans dat dit gebeurt is heel klein. Zo klein zelfs, dat je daar geen voorzorgsmaatregelen voor hoeft te nemen, hoe ernstig het ook is als een vliegtuig op je hoofd beland. Ik zou er niet voor thuisblijven. Dus, hoewel een bepaald risico bestaat, bepaalt de kans dat je te maken krijgt met dit risico pas het echte gevaar dat je loopt.
In feite zou het dus beter zijn om niet te spreken over risico’s, maar over de kansen op die risico’s oftewel het gevaar dat je loopt. Het gevaar is de kans die je loopt keer de zwaarte van het risico. Met de zwaarte bedoelen we de impact die het heeft als het plaatsvindt. Dat gaan we nader toelichten.
Stel je loopt het risico op een gescheurde nagel. De impact van deze gebeurtenis valt nogal mee. We hebben hier dus te maken met een risico met een lage zwaarte. Als de kans dat je dit risico oploopt 1 op 100 is (1/100 = 0,01) met wat je aan het doen bent, en je vermenigvuldigt dit met de zwaarte van het risico (laten we de impact van 1 tot 100 stellen waarbij 1 nauwelijks iets voorstelt en 100 heel erg is) dan zullen de meeste mensen dat gevaar (0,01 x 2 = 0,02) wel aandurven.
Maar zou je, met een kans 1 op 100 op doodgaan, het ook doen? De kans 1 op 100 is natuurlijk niet zo groot, maar de impact is natuurlijk enorm (100) en daarmee zou het gevaar zijn: 0,01 x 100 = 1. En dat kan te hoog uitvallen naar je zin. Laten we daarom praten over gevaar.
Is duiken gevaarlijk?
Nu we weten wat gevaar is, kunnen we ook uitspraken doen over hoe gevaarlijk het is. We kunnen duiken dan immers vergelijken met andere activiteiten. Maar duiken kent veel verschillende risico’s. Nagelscheuren behoort daartoe, maar doodgaan ook. Dus moeten we ons wel afvragen welk risico we met elkaar willen gaan vergelijken.
Als mensen vragen of duiken gevaarlijk is, dan gaat het ze waarschijnlijk niet om gescheurde nagels, daar zijn we snel uit. Ze willen weten hoe bedreigend het kan zijn. Het gaat dus altijd om ernstige risico’s, zoals doodgaan of blijvende invaliditeit. Laten we kijken naar doodgaan. Want andere dingen zoals invaliditeit kennen gradaties en dat is lastig vergelijken. Doodgaan is heel meetbaar. Je leeft wel of je leeft niet. Dat is goed vergelijkbaar met andere activiteiten waarbij iemand is doodgegaan.
Meten is weten
Afhankelijk per land wordt beter of minder goed bijgehouden waar mensen aan dood zijn gegaan. En misschien vreemd om te horen, maar voor duiken is het niet eens verplicht om ‘dood door duik’ te registreren. Kortom, we beschikken niet over exacte cijfers.
DAN heeft echter een poging ondernomen een en ander in kaart te brengen. Zij heeft tussen 2006 en 2015 haar eigen gegevens hierover geanalyseerd en kwam op 563 sterfgevallen op ongeveer 306 miljoen duiken. Algemeen wordt aangenomen dat deze cijfers wel aardig moeten kloppen. Delen we deze aantallen door elkaar dan zien we dat de kans op doodgaan tijdens een duik in die periode ongeveer 0,00000184 is. De kans van 1 op een slordige 550.000 dus. Dit getal zegt overigens niets over waarom men tijdens deze duiken doodging, maar alleen dát het gebeurde.
Laten we dit nu eens vergelijken met vergelijkbare kansen om dood te gaan die door de wetenschap vastgesteld zijn. Bungee jumpen is wat dit betreft iets gevaarlijker (kans 1:500.000). En vergelijk je dit met marathon rennen (kans 1:140.000) is duiken een stuk veiliger. Voor indoor klimmen geldt een kans van 1:40.000 en skydiven 1:100.000. Wat dat betreft is duiken dus behoorlijk veilig.
Een straat oversteken in een stad levert ongeveer net zo'n kans op om dood te gaan als duiken. Je hebt net zo'n kans om als dertig jarige niet eenendertig te worden. Oke, dat zegt wel wat.
Afwijkende getallen
Maar als je naar de documentatie van de WorldMetrics 2026 Most Dangerous Activities Statistics kijkt, dan komen ze met kansen zoals 1:50.000 voor doodgaan tijdens duiken. De reden hiervan is dat DAN toen vooral te maken had met recreatieve duiken in warm water tot 20 meter. Deze zijn zeer veilig gebleken, maar cave diving, technical diving, wrakduiken en diepe duiken kennen een heel andere reputatie. Iets wat nu veel meer gebeurt. Overigens zijn de opleidingen sindsdien verbeterd wat duiken juist weer veiliger maakt. Daarnaast worden in sommige statistieken ook de incidentele duikers meegenomen en mensen zonder opleiding. Er wordt soms van gegevens gebruik gemaakt die niet wetenschappelijk zijn vastgelegd. De vaak genoemde 1 op 50.000 komt dan ook voort uit populaire niet‑wetenschappelijke artikelen of slechte samenvattingen van DAN‑ en BSAC-gegevens en zijn daarom niet echt serieus te nemen. Maar is 1:550.000 dat wel?
De meeste duikers zijn recreatieve duikers die in warm water duiken en niet dieper gaan dan 20 meter. Dus voor hen gaat dit hoogstwaarschijnlijk wel op. Maar de kans op problemen neemt snel toe wanneer niet alle voorwaarden goed zijn. Denk aan matige lichamelijke conditie, geen goede opleiding of de regels vanuit de opleiding niet navolgen, dingen doen die je niet zou moeten doen, etc. Zaken waar je zelf dus veel aan kunt doen en die de kans op problemen drastisch laten afnemen.
Is duiken veilig?
Recreatief duiken is dus zeker veilig te noemen mits men voldoet aan een aantal voorwaarden. Dat begint met de buddy check, goed uitgerust en gezond naar de waterkant en geen activiteiten ondernemen waar je niet voor bent opgeleid. Op dat moment is de kans op doodgaan tijdens het duiken ongeveer net zo groot als doodgaan tijdens het oversteken van een weg in de stad. Daar gaan mensen bij dood, maar dat gebeurt maar hoogst zelden. En vaak is er dan iets bijzonders aan de hand. Bijvoorbeeld een hartaanval, wat niet toe te schrijven is aan de activiteit zelf. In ieder geval is die kans niet groot genoeg om dan maar niet meer over te durven steken.



