Wanneer je niet goed weet wat er onder je zwemt of wanneer je de bodem niet kunt zien waardoor je niet weet hoe diep het is, kun je bang worden. Deze angsten, die terug te brengen zijn op de angst om dood te gaan, kunnen zich zelfs tot een fobie ontwikkelen. Dit wordt thalassofobie genoemd, afgeleid van het Griekse woord thalassa dat zee betekent.
Mensen praten niet graag over hun angsten. Je stelt je daarmee kwetsbaar en zwak op, menen velen. Mensen die bang zijn voor open water hebben daarom niet zelden de mooiste verklaringen waarom zij die keer niet mee konden met het bootreisje, steeds maar niet met de introductieduik mee kunnen doen of echt niet mee kunnen wanneer er in een meer gezwommen wordt.
Ook veel beginnende duikers hebben last van dit soort angsten. Eng om de bodem niet meer te kunnen zien of bang voor wat ze tegen kunnen komen. Daarbij kan ook de angst bestaan het gevoel te hebben niet snel genoeg naar boven te kunnen gaan als er iets zou gebeuren. Een gevoel van gebrek aan controle dus.
Deze angsten kennen betekent nog niet dat er sprake is van een fobie waarbij men meestal probeert zoveel mogelijk bij het open water weg te blijven. Maar deze angsten werken wel blokkerend en soms zijn deze angsten zo sterk dat men zichzelf daardoor teveel beperkt. Er zijn legio duikers die tot tien meter diep duiken, maar niet dieper durven. Tien is blijkbaar een soort magische grens. Ook zijn er best veel duikers die alleen met heel goed zicht en voldoende licht het water in durven te gaan. Ook hiervoor geldt dat ze vaak niet zeggen dat ze er bang voor zijn, maar vluchtgedrag vertonen wanneer het gaat om duiken onder andere omstandigheden.
Op zich is daar niets mis mee natuurlijk. Als je alleen onder deze randvoorwaarden van het duiken kunt genieten en dat is voldoende voor je, is dat prima. Het is ook niet vreemd dat we voorzichtig zijn met dat wat we niet kennen of niet goed vertrouwen. En omdat de onderwaterwereld voor de beginnende duiker nieuw is, hoort dat er voor hen gewoon een beetje bij. Maar het is wel jammer wanneer er een wens is om meer te doen, maar men door zijn angsten wordt tegen gehouden. Want angsten zouden ons moeten beschermen, niet ons mogen beperken.
Opleiding en randvoorwaarden
Een gedegen opleiding geeft vertrouwen. Het is daarnaast niet voor niets dat duikinstructeurs aanraden om in soortgelijk water als waarin men heeft leren duiken zelfstandig te gaan duiken om ervaring op te doen.
Doe ervaring op in water dat je kent en vertrouwt. Je gaat je snel zekerder voelen en dat maakt dat je meer aankunt. Water dat beter is als waarin je hebt leren duiken is vanzelfsprekend ook prima. Iedere duik leer je wat bij. Niet altijd even bewust, maar onbewust bouw je steeds meer vertrouwen op als je maar blijft duiken. Langdurige pauzes helpen niet. Tenminste, dat is wat ik gezien heb in mijn inmiddels meer dan vijfentwintigjarige periode als duikinstructeur.
Helder water biedt als voordeel dat je verder weg kunt kijken en daardoor beter kunt zien waar je je bevindt en wat er zich om je heen afspeelt. Een eerste duik in een Nederlands meer kan daarom meer uitdaging opleveren op dit gebied. Op de minder goede dagen is het zicht niet veel meer dan een meter. Maar wie dat eenmaal een aantal keer heeft gedaan en daar vertrouwen mee heeft opgebouwd, zal zich in het heldere Egyptische of Indonesische water al snel goed op zijn of haar gemak voelen. Overdag Vinkeveen aankunnen onder verschillende omstandigheden in ’s nachts gemakkelijk duiken in het buitenland, vertellen duikers weleens onder elkaar.
Als je in onbekend gebied duikt en je voelt je wat onzeker, overweeg dan om een plaatselijke Divemaster of Instructeur mee te vragen. Zij zijn opgeleid om mensen te begeleiden en kunnen optreden als er iets onverhoopt mis zou gaan. Dit kan helpen je prettiger te voelen. Duiken met angsten is nooit goed. Je zou moeten duiken omdat het leuk is, niet om blij te zijn als de duik voorbij is.
Extremen
Er zijn mensen die niet naar foto’s van een meer of zee kunnen kijken. Mensen met een dergelijke sterke thalassofobie zul je niet snel in een duikklasje aantreffen. Maar er zijn genoeg mensen die niet goed durven te zwemmen in onhelder water. Niet dat ze geloven dat er per se enge dieren in zouden kunnen leven, maar je zou je ook kunnen bezeren aan een gedropte fiets of glas. En, zoals iemand mee ooit eens vertelde, misschien kom je wel een lijk tegen.
Hoewel niet goed bekend is waardoor fobieën voor open water ontstaan, is wel duidelijk dat nieuwsberichten, verhalen en films daar een rol in kunnen spelen. We weten dat niet alles wat we op televisie zien waar is, maar het heeft toch zijn impact. Vanzelfsprekend kun je te maken hebben met een traumatische ervaring, maar dat verklaart niet waarom zoveel mensen hier last van hebben. We worden sterker beïnvloedt door de verhalen om ons heen dan dat we denken. Dat zien we bijvoorbeeld terug met de angst voor haaien. Die arme dieren zouden eens moeten weten. De meeste haaisoorten zijn veel banger voor ons dat wij voor hen. En dat blijkt ook terecht te zijn als je kijkt naar wie de ander nu de meeste schade toebrengt…
Soms is een en ander terug te voeren op het gevoel een gebrek aan controle te kunnen krijgen. Wanneer je bang bent, zoek je beschutting, een veilige plek of bescherming. En nu net dat gevoel hebben de meeste mensen niet als ze zich in het water bevinden. Opleiding is daarvoor de oplossing, maar ook herhaling. Of dit nu tijdens een Reactivate (Review) plaatsvindt of door zelf te oefenen. Blijf in training en houd je aan je limieten.
Duiken kan helpen
Gek genoeg helpt duiken in veel gevallen. Een groot voordeel van duiken is immers dat je ziet wat er onder, naast en boven je zwemt. Daarnaast levert duiken voor de goed opgeleide duiker controle op: je kunt onder water blijven op de hoogte die je wilt zonder dat het noodzakelijk is meteen omhoog te gaan. Daarnaast ken je verschillende oplossingsscenario’s om eventuele problemen zelfstandig op te lossen. Je kent zelfs oplossingen voor situaties die bijzonder weinig voorkomen. En je hebt een vest aan dat als zwemvest dienst kan doen en je boven water kan houden. Dat alles bij elkaar kan voor veel vertrouwen zorgen.
Maar om dat te kunnen ontdekken, moet je natuurlijk wel eerst door een zure appel heen bijten. Een goede instructeur helpt je daarbij. En daarna vanzelfsprekend regelmatig duiken. Want ook hier geldt: ervaring leert. Je kunt nog zoveel weten en beredeneren, maar angsten houden daar geen rekening mee. Ontdekken dat iets kan werkt in dit geval beter dan weten dat het kan.



