Zoals bekend veronderstelt is voor PADI een belangrijk onderdeel van de aangeboden programma's de zogenaamde Emergency First Response (EFR) cursus. Deze cursus leert mensen de essentiële basisvaardigheden aan die nodig zijn om in noodsituaties eerste hulp te verlenen. Of EFR nu echt nodig is, is daarmee wel beslecht.
Misverstanden
Een wijd verbreid misverstand rond de PADI EFR-cursussen is dat het zou gaan om trainingen voor Rescue duikers, Divemasters en instructeurs die daarmee slachtoffers van een duikongeval beter zouden moeten kunnen helpen. De inhoud van de EFR-cursus en de doelgroep waarvoor dit geschikt is moet je echter breder zien. De PADI EFR-cursus is ook geschikt om te volgen als je geen duiker bent of bijvoorbeeld een beginnende duiker. Ook gaat de inhoud veel verder dan alleen hulp verlenen aan duikers.
Dive4all geeft sinds enkele jaren ook EFR les aan niet duikers. En dat bevalt heel goed! Deze hulpverleners komen ieder jaar trouw terug voor een update. Niet dat ze allemaal graag een EFR brevet willen hebben. Hun doel is vooral mensen te kunnen helpen. En dat is heel motiverend, ook voor de opleiders!
De PADI EFR cursus richt zich op het aanleren van levensreddende technieken die van cruciaal belang kunnen zijn tijdens noodsituaties. De cursus is gebaseerd op internationaal erkende medische richtlijnen voor eerste hulp en reanimatie. Het doel is om de cursist de kennis en het vertrouwen te geven om effectief te reageren in noodgevallen. En dat net zo goed in het water als op het land.
De EFR cursus is dus toegankelijk voor iedereen, ongeacht of je duikt of over welke duikervaring je beschikt. De EFR cursus is daarom niet hetzelfde te beschouwen als een reguliere duikcursus. De instructeurs worden ook apart als EFR instructor voor het geven van deze cursussen opgeleid.
Historie
Toch is het niet vreemd dat men vaak denkt dat de EFR-cursus een typische duikaangelegenheid is. Het zijn immers voornamelijk duikscholen die deze cursussen aanbieden en je ziet veel dat de EFR cursus nog steeds door duikscholen vooral wordt gepromoot als een cursus om duikers beter voor te bereiden op duikongevallen. Ook bieden duikscholen de cursus regelmatig specifiek aan duikers aan, niet aan een breder publiek. Daardoor blijft het toch een min-of-meer ‘duikding’. En dat is jammer, want hoe meer mensen kunnen helpen, hoe meer mensen geholpen kunnen worden.
Voordat de EFR cursus bestond, was het een vereiste om een reanimatiediploma te hebben als bijvoorbeeld Rescue duiker en Divemaster. Er werden daarvoor meestal reanimatie opleiders uitgenodigd binnen duikscholen of je werd daarvoor naar een externe partij doorverwezen.
Dive4all heeft in dat verleden dankbaar gebruik van gemaakt mensen die daarvoor werden uitgenodigd. Wij hadden ook het geluk dat een verenigingslid als verpleger op een ambulance reed en een arts als instructeur bij ons werkte. Naast les in reanimatie konden zij ons meer tips geven om mensen goed te kunnen helpen. Ook ander medisch personeel werd soms door Dive4all uitgenodigd om daar dieper op in te gaan, vaak op specifieke deelgebieden. Het werd ons al snel duidelijk dat reanimatie belangrijk was, maar soms niet genoeg. En die behoefte werd ingevuld door deze extra’s te organiseren.
Veelzijdig
Toen de EFR cursus begin 2000 werd toegevoegd aan de PADI cursussen, had men het doel voor ogen om een breed scala aan eerste hulpvaardigheden te onderwijzen. Dit was en is nog steeds inclusief reanimatie, het gebruik van een AED (Automatische Externe Defibrillator) en het verlenen van eerste hulp bij verwondingen en ziektes. Dat paste dus heel goed bij onze opvattingen. Het idee vanuit PADI was om een gestructureerde en toegankelijke training te bieden die cursisten de kennis en het vertrouwen zou geven om effectief te reageren in noodgevallen.
De cursus is opzettelijk kort en eenvoudig gehouden. Te eenvoudig, vinden sommige mensen. Maar de ervaring leert dat je beter een paar dingen goed kunt doen dan veel dingen half. Daarnaast hoef je niet te weten welke werking hemoglobine exact in het bloed heeft om iemand goed te kunnen helpen. Het kan leuk en/of interessant zijn, maar noodzakelijk is het zeker niet.
Omdat EFR bestaat uit de primaire zorg (het in leven houden van een slachtoffer) en secundaire zorg (van het aanleggen van verbanden tot het stabiliseren van slachtoffers totdat professionele hulp arriveert), kan het niet alleen levens redden, het kan het welzijn van slachtoffers ook aanzienlijk verbeteren. Maar er ontstaat ook iets anders door.
Bewustzijn
Wij hebben gemerkt dat mensen die de EFR cursus hebben gevolgd zich vaak beter bewust zijn van wat er kan gebeuren en daar daarom eerder op anticiperen. Ze voorspellen bijvoorbeeld sneller een situatie die zich lijkt te gaan aankondigen. Door hier gepast mee om te gaan voorkomen ze dat bepaalde zaken gebeuren.
Hetzelfde geldt vaak voor Rescue duikers. Door hun opleiding zijn zij zich vaak meer bewust van de signalen die ze krijgen voordat er iets mis gaat en voorkomen ze door tijdig ingrijpen dat het ook echt mis gaat. Denk daarbij niet alleen aan ernstige zaken zoals hartfalen maar ook aan eenvoudige zaken die heel belangrijk kunnen worden, zoals snel ademen onder water, kou bij de buddy of een verandering van gedrag.
Dit gezegd hebbende moet wel worden aangegeven dat wij de EFR cursus hebben aangevuld met wetenswaardigheden die daartoe nog eens extra bijdragen. Dat konden wij omdat wij zowel medisch personeel als biologen tot onze leden mogen rekenen. Bij andere duikscholen zal dit ongetwijfeld ook op soortgelijke wijze plaatsvinden.
Herhaling
Dat de EFR cursus geen ‘verplicht nummertje’ zou moeten zijn, lijkt evident. Toch zie je dit in de cijfers niet echt terug. Veel mensen volgen de EFR cursus omdat ze anders geen brevet kunnen krijgen voor hun Rescue opleiding en tijdens de Divemaster cursus zie je regelmatig dat deelnemers nog even hun EFR moeten ‘ophalen’ omdat ze anders die opleiding niet kunnen afronden. Dit zijn duidelijke pieken in de statistieken, maar tussendoor valt het bijwonen van de herhaling behoorlijk tegen.
Toch is gebleken dat EFR vaardigheden verwateren en als er iets is dat een hulpverlener verlamt dan is het wel de onzekerheid of hij of zij van zichzelf meent het wel goed (genoeg) te kunnen doen. Regelmatige oefening helpt nu eenmaal om zelfverzekerd te blijven.
Onderzoek toont daarnaast aan dat mensen al binnen enkele maanden na hun training een aanzienlijk deel van hun reanimatievaardigheden kunnen verliezen, reden genoeg dus om met enige regelmaat te herhalen.
En vergeet niet, in een noodsituatie kan paniek snel toeslaan, maar als je de stappen van bijvoorbeeld de reanimatie goed kent en vaak hebt geoefend, dan heb je een veel grotere kans om kalm te blijven en effectief te handelen.
Daarbij geldt dat EFR kennis niet statisch is. Medische richtlijnen en technieken voor bepaalde behandelingen kunnen veranderen. Door updates te volgen, blijf je op de hoogte van de nieuwste methoden en aanbevelingen.
Vanuit PADI wordt dan ook gesteld dat je minimaal eens per twee jaar een EFR update met succes gevolgd moet hebben wil je gebrevetteerd blijven. En dat is dus best een lange periode, als je dat op de onderzoeksresultaten legt.
Samenvatting
De EFR cursus biedt kennis en vaardigheden om mensen in vervelende situaties te helpen. Het is niet specifiek gericht op duikers en kan dus ook door niet-duikers gevolgd worden. Maar deze kennis en vaardigheden verleer je relatief snel en dus zijn regelmatige updates een must.



